ضایعات بخش کشاورزی غذای ۲۰ میلیون نفر است
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از مهر، مراسم آغاز سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ در روز شنبه، پنجم مهر ماه، با حضور مقامات عالیرتبه دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی در سالن اجلاس سران برگزار شد. این مراسم با محوریت امنیت غذایی و چالشهای پیش روی بخش کشاورزی ایران برگزار شد.
ذبیحاله خدائیان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، در سخنرانی خود در این مراسم، امنیت غذایی را به عنوان ملموسترین رکن استقلال برای ایران معرفی کرد. وی تأکید کرد که تحریمهای بینالمللی اعمالشده علیه ایران، اهمیت این موضوع را دوچندان کرده است. خدائیان با اشاره به وضعیت بحرانی در غزه و سکوت جامعه جهانی، مسئولیت فعالان حوزه کشاورزی و امنیت غذایی را سنگینتر دانست.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور در ادامه سخنان خود به چالشهای اساسی و ساختاری موجود در بخش کشاورزی ایران پرداخت. او به وابستگی شدید کشور به واردات کالاهای اساسی نظیر دانههای روغنی و روغن خام اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که با وجود گذشت ۱۳ سال از تصویب قانون تمرکز وظایف کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی، هنوز پیشرفت چشمگیری در تأمین داخلی این محصولات حاصل نشده است.
خدائیان با اشاره به اهداف تعیینشده در برنامههای توسعه کشور، گفت: در برنامه ششم توسعه، هدف تأمین ۹۵ درصد از کالاهای اساسی کشاورزی از منابع داخلی تعیین شده بود، اما تحقق این هدف با ابهاماتی روبرو است. وی افزود که در برنامه هفتم توسعه نیز تأمین ۹۰ درصد از این کالاها به عنوان تکلیف تعیین شده است و ارزیابی دقیق پیشرفت در این زمینه پس از گذشت یک سال ضروری است.
نبود دادههای دقیق و آمارهای بهروز در حوزه کشاورزی از دیگر مواردی بود که رئیس سازمان بازرسی کل کشور به آن اشاره کرد. وی این نقص را مانعی جدی برای سیاستگذاری کارآمد و نظارت مؤثر دانست و با اشاره به اختلاف آماری موجود در مورد مساحت اراضی کشاورزی کشور، تأکید کرد که بدون دسترسی به آمار دقیق، برنامهریزی و نظارت صحیح امکانپذیر نخواهد بود. به گفته وی، آمارهای متفاوتی از ۱۶.۵ میلیون هکتار تا بیش از ۲۳ میلیون هکتار در مورد مساحت اراضی کشاورزی مطرح میشود.
نوسانات شدید در قیمت برنج، یکی از اقلام اساسی سبد غذایی خانوار، نیز مورد توجه خدائیان قرار گرفت. او بر ضرورت رصد کامل زنجیره تأمین این محصول، از زمان ورود کالا تا رسیدن به دست مصرفکننده نهایی، تأکید کرد. وی تصریح کرد که در حال حاضر، برنج با قیمت دستوری و یارانهای عرضه میشود، اما با نرخهای بسیار بالاتر (۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان) به دست مصرفکنندگان میرسد که این مسئله نشاندهنده نقص در نظام آماری و نظارتی است.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور همچنین بر اهمیت ثبات سیاستی در حوزه واردات و صادرات محصولات کشاورزی تأکید کرد و هشدار داد که تصمیمات ناگهانی و غیرمنتظره میتواند کشاورزان را دچار سردرگمی کند. او پیشنهاد کرد که باید از زمان کشت تا پایان سال زراعی، سیاست واحدی در این زمینه حاکم باشد تا کشاورزان بتوانند با اطمینان خاطر به فعالیت خود ادامه دهند.
مشکلات ناشی از رهاسازی محصولات کشاورزی مانند پیاز در برخی مناطق کشور از دیگر مواردی بود که خدائیان به آن اشاره کرد. وی این اقدام را عامل آلودگی زیستمحیطی و خسارت به کشاورزان دانست و خواستار جلوگیری از تکرار چنین مشکلاتی شد.
قطعی برق چاههای کشاورزی و تأثیر آن بر آبیاری مزارع نیز مورد توجه رئیس سازمان بازرسی کل کشور قرار گرفت. وی استفاده از انرژی خورشیدی را به عنوان راهکاری مؤثر برای حل این مشکل پیشنهاد داد و تأکید کرد که نباید اجازه داد کشاورزان به دلیل قطعی برق با مشکل آبیاری و آسیب به محصولات خود مواجه شوند.
شکاف قیمتی قابل توجه میان تولیدکننده و مصرفکننده، به طوری که در برخی کالاها این شکاف تا ۴۰۰ درصد میرسد، از دیگر مسائلی بود که خدائیان به آن پرداخت. او خواستار برنامهریزی برای حذف واسطهها و دلالان به منظور مدیریت این شکاف قیمتی شد تا هم کشاورزان سود مناسبی ببرند و هم مصرفکنندگان بتوانند کالاها را با قیمت منطقی تهیه کنند.
خدائیان برنامههایی مانند تجمیع اراضی کشاورزی، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، گسترش سردخانهها و بازارهای صادراتی را از جمله راهکارهای کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی دانست. وی با اشاره به اینکه ضایعات محصولات کشاورزی بین ۲۵ تا ۳۰ درصد است، گفت: این میزان ضایعات برای تأمین غذای ۲۰ میلیون نفر کافی است و ۱۳ میلیارد متر مکعب آب برای تولید آن مصرف شده و هدر میرود.
کاهش مستمر کیفیت خاکهای کشاورزی و گسترش ساختوساز در اراضی درجه یک و دو از دیگر نگرانیهای رئیس سازمان بازرسی کل کشور بود. او خواستار اجرای دقیق قانون جهش تولید مسکن و مهار زمینخواری و تغییر کاربری اراضی کشاورزی شد.
بهرهبرداری غیرمجاز از مراتع و تخریب جنگلهای شمال کشور نیز از جمله مواردی بود که خدائیان به آن اشاره کرد. او تأکید کرد که نباید اجازه داد نوک قلهها تراشیده شود و ویلاهای چندطبقه جای جنگلها را بگیرند. وی افزود که برخی افراد با مجوز گردشگری، زمین گرفتهاند اما آن را به ویلا تبدیل کرده و فروختهاند.
خدائیان همچنین بر لزوم حمایت از مدیران جهاد کشاورزی در استانها تأکید کرد و گفت: مدیرکل جهاد نباید جلوی در اتاق بازپرس بماند تا از جنگلها دفاع کند و باید مقام عالی خود پیگیر این موضوع مهم باشد.
مشکلات مربوط به نظارت و بازرسی در حوزه کشاورزی و کمبود نیرو در این زمینه از دیگر مواردی بود که رئیس سازمان بازرسی کل کشور به آن اشاره کرد. وی با تأکید بر لزوم شفافیت در واردات و صادرات، گفت: مردم و دستگاههای نظارتی باید بدانند چه کسی وارد میکند و چه میزان واردات انجام شده است؛ این اطلاعات محرمانه نیستند و شفافسازی موجب تقویت نقاط قوت و اصلاح نقاط ضعف خواهد شد. رئیس سازمان بازرسی کل کشور گفت: نظارت بین وزارت صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی دستبهدست شد، اما نیروها منتقل نشدند؛ تنها با مجازات و تعزیرات نمیتوان بازار را کنترل کرد و باید سیاستگذاری و برنامهریزی دقیق داشت.
منبع: مهر
