سراب سود حسابداری؛ کیفیت سود حلقه گمشده در تحلیل صورتهای مالی
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از مهر، دانیال محجوب، عضو جامعه حسابداران رسمی ایران و عضو انجمن حسابداران خبره ایران، در گفتوگویی با خبرنگار این رسانه، نقش حیاتی واحد مالی و حسابرسی در پایداری شرکتها را مورد بررسی قرار داد و تأکید کرد که تداوم فعالیت هر کسبوکاری به عملکرد این واحد کلیدی وابسته است. وی واحد مالی را قلب تپنده هر شرکتی توصیف کرد که خروجی تلاشهای سایر واحدها مانند تولید و فروش را به صورت گزارشهای مالی ارائه میدهد. این گزارشها، از جمله صورتهای سود و زیان و جریان وجوه نقد، برای مدیران، سهامداران و سرمایهگذاران، نقشه راهی برای تحلیل وضعیت مالی و شناسایی نقاط ضعف یا فرصتهای بهبود ارائه میدهند.
محجوب در توضیح اهمیت تحلیل دقیق صورتهای مالی، به صورت سود و زیان اشاره کرد که سود عملیاتی (سود تکرارشونده از فعالیتهای اصلی شرکت) را نشان میدهد. وی با مقایسه این صورت با صورت جریان وجوه نقد، به تفاوت بین سود اسمی و نقدینگی واقعی شرکت پرداخت. به عنوان مثال، شرکتی ممکن است سود ۱۰۰۰ واحدی داشته باشد، اما جریان نقدی منفی ۲۰۰ واحد از فعالیتهای عملیاتی خود را ثبت کند. این نشاندهنده کیفیت پایین سود و عدم تطابق بین سود و نقدینگی است؛ به ویژه اگر فروشها به صورت اعتباری و خرید مواد اولیه به صورت نقدی انجام شده باشد.
عدم توانایی مدیران در تحلیل دقیق صورتهای مالی میتواند به اتخاذ تصمیمات اشتباه و به خطر افتادن تداوم فعالیت شرکت منجر شود. محجوب بر لزوم آموزش مهارتهای مالی برای مدیران تأکید کرد تا بتوانند تصمیمات استراتژیک خود را بر پایه تحلیلهای مالی دقیق اتخاذ نمایند. در این راستا، نقش حسابرسی در اعتباربخشی به صورتهای مالی و جلوگیری از ارائه اطلاعات گمراهکننده یا مدیریت سود، بسیار مهم ارزیابی شد. حسابرس با بررسی و صحتسنجی ادعاهای مدیریت، گزارشی ارائه میدهد که میتواند نشاندهنده سلامت مالی شرکت و انطباق صورتهای مالی با استانداردهای حسابداری باشد. در نهایت، محجوب واحد مالی و حسابرسی را دو بازوی حیاتی برای سلامت و شفافیت اقتصادی دانست که سرمایهگذاران برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه، به آنها تکیه میکنند.
محجوب در ادامه به تفاوت دیدگاه اقتصاددانان و حسابداران در مورد تجدید ارزیابی داراییها و کیفیت سود اشاره کرد. حسابداران بر قابل اتکا بودن صورتهای مالی و گزارش ارقام واقعی هنگام خرید دارایی تاکید دارند، در حالی که اقتصاددانان به روز نبودن اطلاعات داراییهای قدیمی و عدم کفایت آنها برای تصمیمگیریهای اقتصادی را مطرح میکنند. در مورد نگرانی مدیران از کاهش سود اعلامی پس از تجدید ارزیابی، محجوب توضیح داد که کاهش سود حسابداری ناشی از استهلاک، تأثیری بر نقدینگی واقعی شرکت ندارد و این تفاوت باید توسط تحلیلگران درک شود. وی کاهش سود را به عنوان ایجاد یک سپر مالیاتی توصیف کرد که در آن هزینه استهلاک اضافی ثبت میشود، اما باعث خروج نقدینگی نمیشود. این نقدینگی باقیمانده میتواند برای سرمایهگذاری مجدد استفاده شود و در صورت جریان وجوه نقد قابل مشاهده است. لذا، محجوب بر ضرورت نگاه فراتر از صورت سود و زیان و توجه به صورت جریان وجوه نقد تأکید کرد.
وی همچنین به رد فرضیه انگیزه مالیاتی در مخالفت برخی شرکتها با تجدید ارزیابی پرداخت. به گفته وی، مازاد تجدید ارزیابی از مالیات معاف است و هزینه استهلاک اضافی نیز هزینه قابل قبول مالیاتی نیست. در نتیجه، تجدید ارزیابی تأثیر قابل توجهی بر مالیات ندارد و مقاومت برخی مدیران در اجرای آن، نمیتواند به انگیزههای مالیاتی نسبت داده شود.
در بخش پایانی گفتگو، محجوب به وضعیت بازار کار حسابداری اشاره کرد و با رد ادعای اشباع بازار، بر نیاز روزافزون به متخصصان بهروز و آگاه به استانداردهای حسابداری و حسابرسی تاکید نمود. وی به تغییرات گسترده در استانداردهای حسابداری از سال ۱۳۹۷ اشاره کرد که نیاز به آموزش مستمر و بهروزرسانی دانش را برای حسابداران ضروری ساخته است. به عنوان مثال، استاندارد حسابداری شماره ۴۳ (درآمدها) جایگزین استانداردهای قدیمی شده و آشنایی با این استاندارد برای حسابداران امری ضروری است. محجوب در پایان خاطر نشان کرد که حسابداران بهروز و پویا، از مزیتهای درآمدی قابل توجهی برخوردار خواهند بود و میتوانند جایگاههای شغلی باارزشی را کسب کنند.
منبع: مهر
