مکانیسم ماشه، بنبست ایران نیست
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از مهر، مکانیسم ماشه یا اسنپبک، بخشی از قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد است که در سال ۲۰۱۵ و همزمان با تصویب برجام، به عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر ایران در صورت نقض تعهداتش در توافق هستهای، در نظر گرفته شد. این مکانیسم، امکان بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران را در صورت نقض مفاد برجام فراهم میکند. با خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، تلاشهای متعددی برای فعالسازی این مکانیسم از سوی ایالات متحده صورت گرفت، اما با مخالفت سایر اعضای برجام مواجه شد. اروپا نیز در مقاطعی از اسنپبک به عنوان اهرم فشار بر ایران استفاده کرده است.
واکنش ایران به این تلاشها، اتخاذ سیاستی دوگانه برای خنثیسازی و دور زدن تحریمها بوده است. جمهوری اسلامی ایران همزمان با تقویت روابط تجاری و اقتصادی با اعضای سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس، بر توسعه همکاریهای منطقهای و فراتر از غرب تمرکز کرده است. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که تحریمهای یکجانبه آمریکا، حتی فراتر از تحریمهای شورای امنیت، فشار قابل توجهی بر اقتصاد ایران وارد کرده است، اما نتوانسته است بهطور کامل مانع از ادامه تجارت و تولید در کشور شود.
علیرضا سلیمی، عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی، در واکنش به تلاشها برای فعالسازی مکانیسم ماشه، اظهار داشت که ایران در سالهای گذشته با تحریمهای بسیار شدیدتری از سوی آمریکا مواجه بوده است و فعال شدن اسنپبک تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد کشور نخواهد داشت. به گفته وی، تحریمهای ثانویه آمریکا به مراتب گستردهتر و شدیدتر از تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل بوده و با وجود شدت و ضمانت اجرایی بالای این تحریمها، ایران همچنان به فعالیتهای اقتصادی خود ادامه داده است.
آقای سلیمی، تأثیر فعالسازی اسنپبک را بیشتر روانی و کمتر اقتصادی دانست. وی معتقد است که این اقدام میتواند به صورت موقت بر انتظارات تورمی و نوسانات ارزی تأثیر بگذارد. عضو هیأت رئیسه مجلس، آمریکا و اروپا را متهم کرد که به دنبال سوءاستفاده از بار روانی فعالسازی مکانیسم ماشه هستند، در حالی که پیش از این نیز تحریمهای شدیدتری علیه ایران اعمال شده بود.
وی همچنین خاطرنشان کرد که ایران در مقابل این فشارها دست بسته نیست و طرحهایی همچون خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) در دستور کار مجلس قرار دارد. آقای سلیمی با تأکید بر اینکه فعال شدن مکانیسم ماشه به معنای بنبست برای ایران نیست، به عضویت ایران در سازمانها و اتحادیههای مختلف مانند بریکس و شانگهای اشاره کرد و گفت که این عضویتها، امکان دور زدن تحریمها را بیش از پیش برای ایران فراهم کرده و تعامل بیشتر با اعضای این نهادها میتواند به عبور از این شرایط کمک کند.
تحلیل: فعالسازی مکانیسم ماشه، اگرچه از لحاظ حقوقی اهمیت دارد، اما در عمل به نظر میرسد تأثیر محدودی بر اقتصاد ایران داشته باشد، به ویژه با توجه به تجربه ایران در مواجهه با تحریمهای گستردهتر آمریکایی در سالهای گذشته. اهمیت اصلی این رویداد، بیشتر در بعد سیاسی و روانی است و میتواند به افزایش تنشها بین ایران و غرب بینجامد. استراتژی ایران در تقویت روابط با بلوکهای غیرغربی، نشان از تلاش برای کاهش وابستگی به سیستم اقتصادی غرب و ایجاد مسیرهای جایگزین برای تجارت و سرمایهگذاری دارد. این رویکرد، اگرچه در بلندمدت میتواند اثربخش باشد، اما در کوتاهمدت میتواند چالشهایی را برای اقتصاد ایران به همراه داشته باشد. پیامدهای احتمالی فعالسازی مکانیسم ماشه، افزایش بیثباتی در بازارهای مالی ایران، تشدید تنشهای سیاسی بین ایران و غرب، و تحولات بیشتر در روابط بینالمللی خواهد بود. همچنین واکنشهای کشورهای مختلف به این اقدام، میتواند نشانگر میزان حمایت یا مخالفت آنها با ایالات متحده در این موضوع باشد.
منبع: مهر
