هوشمندسازی، سکوی صادرات دانش مالیاتی ایران به بریکس
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از خبرگزاری مهر، نشست مشترک روسای سازمانهای مالیاتی کشورهای عضو گروه بریکس شامل ایران، روسیه، چین، برزیل، امارات متحده عربی، آفریقای جنوبی، اندونزی و مصر در هفته گذشته برگزار شد. هدف از این نشست، تبادل تجربیات و بررسی آخرین دستاوردهای نظامهای مالیاتی در این کشورها بود.
اهمیت این نشست در این است که در عصر تحول دیجیتال، کارآمدی و عدالت نظامهای مالیاتی به یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و افزایش شفافیت اقتصادی در کشورهای عضو بریکس تبدیل شده است. سازمان امور مالیاتی ایران نیز با درک این ضرورت، در سالهای اخیر تمرکز خود را بر هوشمندسازی نظام مالیاتی معطوف کرده است. این تحول نه تنها فرآیندها را تسهیل کرده و تمکین مالیاتی را در داخل کشور افزایش داده، بلکه بازتابهای بینالمللی مهمی نیز داشته است.
اقدامات سازمان امور مالیاتی ایران در حوزه هوشمندسازی، مورد تأیید و تحسین کشورهای عضو بریکس قرار گرفته است. ابتکار «نشاندار کردن مالیاتی در ایران» نیز به عنوان یک اقدام راهبردی و پیشرو، مورد توجه و الگوگیری این کشورها قرار گرفته است. هدف از این ابتکار، مودیمداری و تقویت مشارکت مدنی در توسعه زیرساختها است.
موفقیتهای ایران در این زمینه، جایگاه کشور را به عنوان یک بازیگر مهم منطقهای در حوزه حکمرانی مالیاتی ارتقا داده است. اخیراً، توافقی با فدراسیون روسیه برای اعزام هیئتی از این کشور به منظور بهرهگیری از تجارب ایران در زمینه توسعه سیستمهای خوداظهاری و تولید اظهارنامههای پیشفرض مالیاتی منعقد شده است. این دستاوردها نشاندهنده بلوغ نظام مالیاتی ایران و حرکت در مسیر تأمین منابع پایدار مالی برای توسعه ملی با رویکردی عادلانه و هوشمندانه است.
سید محمد هادی سبحانیان، رئیسکل سازمان امور مالیاتی کشور، در سخنرانی خود در این نشست، تجربیات سازمان امور مالیاتی ایران را در سه محور اصلی با سایر کشورهای عضو به اشتراک گذاشت:
* مؤدیمحوری در مدیریت مالیاتی: سازمان امور مالیاتی ایران، مؤدیان را شرکای راهبردی خود میداند و سیاستهای اجرایی آن همواره در جهت تسهیل تمکین و افزایش رضایت مؤدیان بوده است. در این راستا، از تکنولوژیهای روز و سامانههای کاربرپسند مالیاتی استفاده شده و از ظرفیت بخش خصوصی برای ارائه خدمات حضوری و غیرحضوری با کیفیت به مؤدیان بهره گرفته شده است. کلیه اوراق تشخیص و قطعی مالیاتی به صورت الکترونیکی برای مؤدیان ارسال میشود و آنها میتوانند اطلاعات پرونده خود را از طریق کارتابل ویژه خود در سامانه سازمان مالیاتی مشاهده و اظهارنامه مالیاتی و سایر درخواستهای خود را نیز به صورت الکترونیکی ثبت کنند. در حال حاضر، بیش از ۱۲ میلیون کارتابل فعال در سامانه سازمان مالیاتی برای مؤدیان ایجاد شده است. همچنین، ۲۰ شرکت ارائهکننده خدمات مالیاتی (TSP) مجوز خود را برای ارائه خدمات با کیفیت به مؤدیان از سازمان مالیاتی دریافت کردهاند و دفاتر این شرکتها تحت نظارت سازمان برای ارائه خدمات مالیاتی به مؤدیان در سراسر کشور در دسترس هستند. این شرکتها در زمینه صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی و ارائه سایر خدمات مالیاتی فعالیت میکنند و نزدیک به ۸۰% صورتحسابهای الکترونیکی مؤدیان توسط این شرکتها به سازمان مالیاتی ارسال میشود. از دیگر اقدامات عملیاتی در رهیافت مؤدیمحوری میتوان به استفاده از ابزارهای خودکنترل در روابط بین مؤدیان، مانند تأیید دوطرفه معاملات توسط فروشنده و خریدار، و تنظیم و ارائه اظهارنامه مالیاتی پیشفرض و فرمهای از پیش تکمیل شده در مالیات بر ارزش افزوده و عملکرد اشاره کرد.
* نوآوریهای صورت گرفته در نظام مالیات بر ارزش افزوده: نظام مالیات بر ارزش افزوده در ایران بر بستر اطلاعات سیستمی حاصل از صورتحسابهای الکترونیکی پیادهسازی شده است. در طی سالهای اخیر، اقداماتی نوآورانه در این حوزه صورت گرفته که تأثیرات قابل توجهی در زمینه تسهیل و کاهش هزینههای تمکین و وصول مالیات داشته است. از جمله این اقدامات میتوان به ایجاد سامانه اعلام نرخ مالیات بر ارزش افزوده بر اساس کدینگ کالاها و خدمات اشاره کرد که قابلیت پیشبینیپذیری را برای مؤدیان به دنبال داشته است. همچنین، تنظیم و ارائه اظهارنامه از پیش تکمیل شده با قابلیت اصلاح توسط مؤدیان، حجم کاری در حوزه رسیدگی مالیاتی را به میزان بسیار زیادی کاهش داده است. ارزیابی ریسک و پایش بههنگام اظهارنامههای از پیشتکمیلشده به صورت سیستمی و بازخورد به مؤدیان در رابطه با انحرافات احتمالی در اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده نیز از دیگر اقدامات نوآورانه در این حوزه بوده است. بررسی میزان مالیات ابرازی در دورههایی که اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده با دادههای صورتحسابهای الکترونیکی تنظیم شده است و مقایسه آن با دورههای پیش از استقرار سامانه مؤدیان، نشانگر جهشی در رشد مالیات ابرازی مؤدیان است. در سال نخست پیادهسازی صورتحسابهای الکترونیکی و سامانه مربوطه، مجموع بدهی حقیقی مالیات ابرازی مؤدیان نسبت به سال گذشته رشد ۱۱ درصدی داشته است. همچنین، میانگین نسبت اعتبار مالیاتی ابرازی مستند به صورتحسابهای کاغذی به کل اعتبار مالیاتی ابرازی مؤدیان مالیات بر ارزش افزوده در دوره بهار ۱۴۰۴ به ۹ درصد رسیده است و از ابتدای دی ماه سال جاری صورتحساب کاغذی بهعنوان مستند اعتبار مالیاتی مالیات بر ارزش افزوده مورد قبول نخواهد بود. تا پیش از استقرار سامانه مؤدیان، فرایند استرداد و عودت بستانکاری مؤدیان توسط سازمان عموماً بیش از یک سال بهطول میانجامید، اما در حال حاضر سازمان مالیاتی این امکان را فراهم آورده تا مؤدیان بتوانند متناسب با خرید و اعتباراتی که مستند به صورتحساب الکترونیکی است، در کوتاهترین زمان ممکن، بستانکاری خود از سازمان را دریافت نمایند. از دیگر مزایای صورتحسابهای الکترونیکی میتوان به امکان ثبت معاملات نسیه در سامانه مربوطه و به تعویق انداختن پرداخت مالیات بر ارزش افزوده این معاملات تا زمان دریافت وجه از خریدار اشاره کرد.
* منبعیابی و استفاده از دادههای مرتبط با رویدادهای مالی: یکی از الزامات اساسی برای مالیاتستانی کارا و عادلانه، دستیابی به منابع دادهای قابل استناد و باکیفیت و تحلیل دقیق دادههای مرتبط با رویدادهای مالی است. از مهمترین منابع دریافت دادههای مرتبط با مبادلات تجاری در نظام مالیاتی ایران، صورتحسابهای الکترونیکی است. علاوه بر صورتحسابهای الکترونیکی، سازمان امور مالیاتی دادهها را از سایر دستگاههای اجرایی مانند بانکها و گمرک دریافت میکند. این منابع، اطلاعات موردنیاز برای تقاطعگیری دادههای مربوط به رویدادهای مالی و امکان صحتسنجی اظهارات مؤدیان را در چارچوب نظام مالیاتستانی هوشمند فراهم آورده است. برای این منظور از ابزارهای دادهکاوی برای تحلیل دادهها و از قابلیت سامانه خودکار مدیریت بدهی مالیاتی برای تشخیص بدهی مالیاتی و شناسایی انحرافات احتمالی استفاده شده است.
در پایان، سازمان امور مالیاتی ایران آمادگی خود برای به اشتراک گذاشتن تجربیات خود در زمینه دیجیتالی شدن بستر محاسبه مالیات بر ارزش افزوده و همچنین توسعه صورتحساب الکترونیکی و ارتقای تمکین مالیات و افزایش میزان مالیات ابرازی مودیان را اعلام کرده است.
منبع: خبرگزاری مهر
