رقابت به جای قیمتگذاری؛ نسخه خصوصیسازی خودروسازان
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از خبرنگار مهر، محمدرضا نجفی منش، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی، در مورد مزایا و معایب واگذاری شرکتهای خودروسازی به بخش خصوصی اظهار داشت که خصوصیسازی این شرکتها میتواند منجر به پیشرفتهای چشمگیری شود. وی دلیل این امر را ناپایداری و تغییر مداوم مدیران دولتی با هر تغییر دولت عنوان کرد.
نجفی منش با اشاره به تجربه ایران خودرو، تأکید کرد که باید شرایط برای خصوصیسازی مجدد این شرکت فراهم شود، همانطور که در ابتدای تأسیس خصوصی بود و سپس دولتی شد که نتیجه آن پسرفت بود. او افزود دولت باید چند اقدام اساسی را در دستور کار قرار دهد: نخست، خصوصیسازی خودروسازیها، که در مورد ایران خودرو آغاز شده است، و دوم، عدم دخالت در قیمتگذاری.
وی با بیان اینکه تقریباً هیچ کشوری در دنیا اینگونه عمل نمیکند، افزود تجربه نشان داده است که این روش نادرست بوده و نتیجه مطلوبی ندارد. به گفته وی، اگر دولت قصد اقدام دارد، باید زمینه رقابت را فراهم کند، زیرا رقابت بهترین کنترلکننده قیمت است. نجفی منش معتقد است که در این صورت، کارها به شکل بهتری پیش خواهند رفت و تنها نیازمند عزم، اراده و اقدام جدی هستیم. او متأسفانه افزود که برخی از دولتیها تصور میکنند با این کار قدرت و نفوذ خود را از دست میدهند و دیگر نمیتوانند دستور بدهند، در حالی که این اقدام به نفع کشور است.
این عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی، با اشاره به تجربه موفق ایران خودرو به عنوان بهترین نمونه واگذاری موفق، خاطرنشان کرد که در حال حاضر نیز با دخالتهای غیرضروری در روند کار ایران خودرو، مشکلاتی ایجاد میشود. توصیه او این است که از اینگونه مداخلات خودداری شود و اجازه دهند روند طبیعی پیش برود تا بهبود واقعی حاصل شود.
نجفی منش در پایان تصریح کرد که ایران احتمالاً تنها کشوری در دنیا است که نه فقط در خودرو، بلکه در اکثر کالاها قیمتگذاری دستوری دارد. او تأکید کرد که دولت باید تصمیم بگیرد از این کار فاصله بگیرد و اجازه دهد رقابت جایگزین قیمتگذاری شود.
فوت و فن ساختمان گزارش میدهد که سایپا، به عنوان دومین خودروساز بزرگ کشور، نقش مهمی در تولید و عرضه خودرو در بازار داخلی ایفا میکند و ارتباط مستقیمی با زنجیره تأمین و قطعهسازی داخلی دارد. این نقش سایپا را به یکی از حساسترین بنگاههای صنعتی ایران تبدیل کرده است. تأثیر سایپا بر قیمت و کیفیت خودرو در سطح ملی، موجب شده که هر تصمیم مدیریتی یا مالکیتی در این شرکت، پیامدهای گستردهای بر اقتصاد و زندگی میلیونها ایرانی داشته باشد.
با این وجود، تجربه گذشته در خصوصیسازی برخی صنایع بزرگ نشان داده است که واگذاریهای غیرکارشناسی و فاقد نظارت مؤثر، نهتنها منجر به ارتقای کیفیت و کارایی نشده، بلکه گاهی بحران مدیریتی، افت تولید، افزایش بدهی و نارضایتی مصرفکننده را در پی داشته است. انتقال مالکیت به بخشهای فاقد سرمایه و توان مدیریتی کافی، یا واگذاری رانتی، سابقهای است که اکنون سایه آن بر تصمیمگیری در خصوص سایپا دیده میشود.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که بدون رعایت معیارهای شفافیت، اهلیتسنجی خریدار، پایبندی به تعهدات تولید و سرمایهگذاری و نظارت بلندمدت پس از واگذاری، خصوصیسازی سایپا میتواند ضربه غیرقابل جبرانی به صنعت خودرو وارد کند. این مطالبه، رویکردی جدی را از سوی دولت و وزارت امور اقتصادی و دارایی طلب میکند تا فرآیند واگذاری بر پایه منافع ملی، ارتقای فناوری، حمایت از تولید داخلی و حفظ حقوق مصرفکننده پیش برود.
در شرایطی که بازار خودرو با چالشهای کیفیت، قیمت و عرضه دستوپنجه نرم میکند، جامعه صنعتی و مصرفکنندگان منتظر اقدام عملی دولت برای ایجاد یک الگوی موفق در خصوصیسازی سایپا هستند؛ الگویی که نهتنها اعتماد عمومی را بازگرداند بلکه راه را برای رقابت سالم و پیشرفت تکنولوژیک هموار کند.
فرآیند خصوصیسازی در صنعت خودرو میتواند به افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها منجر شود. با انتقال مدیریت به بخش خصوصی، انگیزههای سودآوری و کارآیی بیشتر میتوانند بهبود فرآیندهای تولید و کاهش هزینههای سربار را به همراه داشته باشند. همچنین، بخش خصوصی معمولاً انعطافپذیری بیشتری در تصمیمگیریها دارد و میتواند سریعتر به تغییرات بازار واکنش نشان دهد. این انعطافپذیری میتواند به بهبود کیفیت محصولات و خدمات و افزایش رضایت مشتریان کمک کند.
از سوی دیگر، خصوصیسازی میتواند منجر به افزایش سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه شود. شرکتهای خصوصی معمولاً به دنبال نوآوری و بهبود فناوریهای خود هستند تا بتوانند در بازار رقابتی باقی بمانند. این سرمایهگذاریها میتوانند به توسعه خودروهای جدید با کیفیت بالاتر و فناوریهای پیشرفتهتر منجر شوند. علاوه بر این، خصوصیسازی میتواند به جذب سرمایههای خارجی نیز کمک کند، زیرا سرمایهگذاران خارجی معمولاً تمایل بیشتری به سرمایهگذاری در شرکتهای خصوصی دارند تا شرکتهای دولتی.
با این حال، خصوصیسازی نیازمند برنامهریزی دقیق و نظارت مستمر است. دولت باید اطمینان حاصل کند که فرآیند واگذاری به صورت شفاف و عادلانه انجام میشود و خریداران دارای صلاحیت و توانایی لازم برای مدیریت شرکت را دارند. همچنین، دولت باید پس از واگذاری نیز نظارت دقیقی بر عملکرد شرکت داشته باشد تا از رعایت تعهدات و استانداردهای لازم اطمینان حاصل شود.
به طور خلاصه، خصوصیسازی شرکتهای خودروسازی میتواند فرصتهای زیادی را برای بهبود صنعت خودرو و افزایش رقابتپذیری فراهم کند، اما نیازمند برنامهریزی دقیق، نظارت مستمر و رعایت استانداردهای شفافیت و عدالت است.
منبع: مهر
