کاهش ضریب جینی خانوارهای ایرانی به ۰.۳۹ در سال ۱۴۰۳
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از خبرگزاری مهر، نابرابری درآمد در ایران، موضوعی است که همواره مورد توجه اقتصاددانان و سیاستگذاران بوده است. یکی از شاخصهای کلیدی برای سنجش این نابرابری، ضریب جینی است؛ عددی بین صفر و یک که صفر نشاندهنده توزیع کاملا برابر درآمد و یک نشاندهنده نابرابری مطلق است. گزارش جدید منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، نشان میدهد که ضریب جینی خانوارهای کل کشور در سال ۱۴۰۳، برابر با ۰.۳۸۷۰ بوده است. این رقم در مقایسه با سال قبل، کاهش ۰.۰۱۰۹ را نشان میدهد، که بهطور نسبی نشان از بهبود اندک در توزیع درآمد دارد. با این حال، این کاهش جزئی، بهتنهایی نمیتواند دلیلی بر رفع نگرانیها در مورد شکاف عمیق درآمدی در کشور باشد.
بررسی دقیقتر دادهها نشان میدهد که ضریب جینی خانوارهای شهری (۰.۳۶۸۹) اندکی کمتر از ضریب جینی خانوارهای روستایی (۰.۳۵۳۲) است. هر دو این ارقام نسبت به سال قبل کاهش یافتهاند، اما همچنان نشان از توزیع نامناسب درآمد در جامعه دارند. کاهش ۰.۰۱۳۱ در ضریب جینی مناطق شهری و ۰.۰۰۵۱ در مناطق روستایی، اگرچه مثبت ارزیابی میشود، اما نمیتواند به عنوان نشانهای از حل مسئله نابرابری در نظر گرفته شود.
دادههای مربوط به سهم بیست درصد کمهزینهترین و پرهزینهترین جمعیت از درآمد ملی نیز اطلاعات ارزشمندی را در اختیار میگذارد. در کل کشور، سهم بیست درصد کمهزینهترین جمعیت ۶.۰۷ درصد و سهم بیست درصد پرهزینهترین جمعیت ۴۶.۲۴ درصد بوده است. این اختلاف فاحش نشان میدهد که بخش قابل توجهی از درآمد ملی در اختیار اقلیت کوچکی از جامعه است. همچنین، نسبت ده، بیست و چهل درصد پرهزینهترین جمعیت به ده، بیست و چهل درصد کمهزینهترین جمعیت، به ترتیب ۱۳.۲۵، ۷.۶۲ و ۴.۰۶ است. این اعداد به روشنی شکاف عمیق درآمدی موجود را برجسته میکنند.
علاوه بر ضریب جینی، گزارش فوت و فن ساختمان به شاخصهای دیگری مانند شاخص پالما (۱.۸۴)، شاخص تیل (۰.۲۵۵۰) و شاخص اتکینسون (۰.۲۲۴۱) نیز اشاره دارد. این شاخصها از زوایای مختلف، نابرابری درآمد را اندازهگیری میکنند و همگی نشان از وجود نابرابری قابل توجه در توزیع درآمد در کل کشور دارند. تحلیل این شاخصها در کنار هم، تصویر جامعی از وضعیت نابرابری درآمد در ایران ارائه میدهد.
بررسی دادههای مربوط به مناطق شهری و روستایی نشان میدهد که الگوی نابرابری در این دو بخش تا حدودی با یکدیگر متفاوت است. در مناطق شهری، سهم بیست درصد کمهزینهترین و پرهزینهترین جمعیت به ترتیب ۶.۷۹ درصد و ۴۵.۱۷ درصد است. شاخصهای پالما (۱.۶۷)، تیل (۰.۲۳۳۰) و اتکینسون (۰.۲۰۲۳) در مناطق شهری نیز بیانگر نابرابری قابل توجه هستند. در مناطق روستایی نیز، سهم بیست درصد کمهزینهترین جمعیت ۶.۸۱ درصد و سهم بیست درصد پرهزینهترین جمعیت ۴۳.۳۱ درصد است. شاخصهای پالما (۱.۵۱)، تیل (۰.۲۰۷۲) و اتکینسون (۰.۱۸۸۰) در مناطق روستایی نیز نشان از وجود نابرابری، هرچند کمتر از مناطق شهری، دارند.
گزارش همچنین به بررسی نابرابری درآمد در سطح استانها نیز پرداخته است. در مناطق شهری، کمترین ضریب جینی مربوط به استان کرمان (۰.۲۵۲۶) و بیشترین ضریب جینی مربوط به استان سیستان و بلوچستان (۰.۴۵۹۱) است. این اختلاف نشان دهنده تفاوت قابل توجه در توزیع درآمد بین استانهای مختلف کشور میباشد. در مناطق روستایی نیز، کمترین ضریب جینی مربوط به استان گیلان (۰.۲۴۰۸) و بیشترین ضریب جینی مربوط به استان هرمزگان (۰.۳۶۹۷) است.
برای درک کاملتر از این گزارش و جزئیات بیشتر، میتوان به گزارش مبسوط توزیع درآمد در درگاه ملی آمار به نشانی www.amar.org.ir مراجعه کرد. کاهش اندک ضریب جینی در سال ۱۴۰۳، اگرچه امری مثبت ارزیابی میشود، اما نشاندهنده رفع مشکل بنیادی نابرابری درآمدی در کشور نیست. این مسئله نیازمند سیاستهای اقتصادی هدفمند و بلندمدت است که به طور جدی به کاهش شکاف طبقاتی بپردازد و از طریق ایجاد فرصتهای برابر برای همه اقشار جامعه، به توزیع عادلانهتر درآمد کمک کند. در غیر این صورت، این نابرابری میتواند به ناپایداری اجتماعی و اقتصادی دامن زند.
منبع: خبرگزاری مهر
