بودجه غیرعملیاتی؛ عامل تورم ۵۰ درصدی
به گزارش فوت و فن ساختمان به نقل از خبرنگار مهر، احمد حاتمی یزد، کارشناس برجسته مسائل اقتصادی، در اظهاراتی به بررسی ابعاد گوناگون تک مرحلهای شدن ارائه لایحه بودجه پرداخته و چالشها و فرصتهای پیش روی این رویکرد جدید را مورد واکاوی قرار داده است. این مصاحبه، که به منظور تحلیل دقیقتر و روشنتر موضوع، ویرایش و تنظیم شده، در ادامه ارائه میگردد.
حاتمی یزد در ابتدای سخنان خود، به یکی از مهمترین چالشهای موجود در فرآیند بودجهریزی کشور اشاره کرده و آن را به رویکرد نمایندگان مجلس شورای اسلامی پس از دریافت لایحه بودجه مرتبط دانسته است. وی معتقد است که نمایندگان، غالباً با هدف تأمین منافع منطقهای و یا گروههای خاص، تلاش میکنند تا ردیفهای بودجهای جدیدی را به لایحه پیشنهادی دولت اضافه نمایند.
این کارشناس اقتصادی در ادامه به پیامدهای ناگوار این رویکرد اشاره کرده و اظهار داشت: “بسیاری از پروژههایی که توسط نمایندگان برای حوزههای انتخابیه خود پیشنهاد و نهایتاً تصویب میشود، به دلیل کمبود بودجه هیچگاه عملیاتی نمیشوند. در حقیقت، میتوان گفت این موارد بیشتر شبیه “رویاپردازی” در بودجه است تا برنامهریزی واقعبینانه.” این سخنان، به وضوح نشاندهنده آن است که تخصیص بودجه در بسیاری از موارد، بر اساس واقعیتهای اقتصادی و نیازهای واقعی کشور صورت نمیپذیرد و بیشتر تحت تأثیر فشارهای سیاسی و لابیگریهای نمایندگان قرار دارد.
حاتمی یزد با انتقاد از غیرعملیاتی بودن بودجه کشور، تصریح کرد: “بودجه ما اغلب عملیاتی نیست، به این معنا که برنامهای برای اجرا و هزینهکرد واقعی نیست. به نظر میرسد تخصیص بودجه بیشتر به قدرت چانهزنی نمایندگان بستگی دارد؛ هرکس نفوذ بیشتری داشته باشد، سهم بیشتری از بودجه را به خود اختصاص میدهد و دیگران بینصیب میمانند.” این اظهارات، بیانگر آن است که فرآیند تخصیص بودجه در ایران، از یک سازوکار عادلانه و شفاف تبعیت نمیکند و بیشتر بر اساس روابط قدرت و نفوذ شکل میگیرد.
این کارشناس مسائل اقتصادی با تأکید بر ضرورت نگاه ملی به بودجه، خاطرنشان کرد: “متأسفانه، نمایندگان ما عمدتاً با نگاه بخشی به بودجه مینگرند، نه ملی. اگر دیدگاه ملی بر بودجه حاکم بود، درک میکردند که کشور توانایی تأمین مالی این حجم از هزینهها را ندارد.” وی در ادامه افزود: “این هزینهها، به گفته برخی، به گروههایی تخصیص مییابد که هیچ ثمری برای کشور ندارند و تنها بودجه دریافت میکنند، بدون اینکه پاسخگوی عملکرد خود باشند. این وضعیت نشاندهنده ناکارآمدی در ارائه و حتی تصویب بودجهای است که منافع واقعی مردم را تأمین کند.” این سخنان، انتقادی جدی به نحوه تخصیص بودجه در کشور و عدم پاسخگویی نهادها و سازمانهای دریافتکننده بودجه است.
حاتمی یزد، کسری بودجههای هنگفت سالهای اخیر را عامل اصلی تورمهای فزاینده در کشور دانسته و تأکید کرد: “کسری بودجههای هنگفت سالهای اخیر، عامل اصلی تورمهای ۳۰، ۴۰ و حتی نزدیک به ۵۰ درصدی بوده است. ای کاش نمایندگان ما روزی درک کنند که تورم ناشی از کسری بودجه، عملاً نوعی “مالیات از فقرا به نفع ثروتمندان” است.” وی با تشریح اثرات مخرب تورم بر اقشار ضعیف جامعه، تصریح کرد: “در شرایط تورمی، ثروتمندان با افزایش ارزش داراییهایشان بهرهمند میشوند، در حالی که طبقات محروم که دارایی قابل توجهی ندارند (مثلاً فاقد مسکن هستند)، با افزایش اجارهبها و هزینههای زندگی، فقیرتر میشوند. این وضعیت واقعاً ظالمانه است.”
این تحلیلگر اقتصادی در پایان سخنان خود، ابراز امیدواری کرد که با اصلاح فرآیند بودجهریزی و جلوگیری از اعمال تغییرات و ردیفهای بودجهای ناشی از “رویاها و آرزوهای” نمایندگان مجلس، شاهد تحولات مثبتی در این زمینه باشیم. او تأکید کرد که اصلاح نظام بودجهریزی، گامی اساسی در جهت تحقق عدالت اجتماعی و بهبود وضعیت اقتصادی کشور است.
در همین راستا، فوت و فن ساختمان در گزارشهای پیشین خود به بررسی ابعاد مختلف بودجهریزی در ایران پرداخته و به چالشهای موجود در این زمینه اشاره کرده بود. این رسانه، همواره تلاش کرده است تا با ارائه تحلیلهای دقیق و بیطرفانه، به ارتقای سطح آگاهی عمومی در خصوص مسائل اقتصادی کشور کمک نماید. لازم به ذکر است که بودجهریزی، به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد هر کشور، نقش تعیینکنندهای در توسعه و پیشرفت آن ایفا میکند. یک بودجهریزی صحیح و کارآمد، میتواند به تخصیص بهینه منابع، کاهش نابرابریها و بهبود وضعیت زندگی مردم منجر شود. در مقابل، یک بودجهریزی نادرست و ناکارآمد، میتواند به هدر رفتن منابع، افزایش تورم و تعمیق شکاف طبقاتی منجر گردد. از این رو، اصلاح نظام بودجهریزی در ایران، از اهمیت بسزایی برخوردار است و نیازمند توجه جدی از سوی مسئولان و نخبگان کشور میباشد.
منبع: مهر
